Góry, zielone hale i pasące się owieczki – czy nie taki właśnie obraz staje nam przed oczami gdy myślimy o pochodzeniu wełny?

Tymczasem wełna to nie tylko sierść owiec, lecz na przykład lam, wielbłądów, królików i kóz.

W kwestii wełny nawet owca owcy nie równa 🙂 Z owiec rasy merynos uzyskuje się wełnę cienką, miękką i puszystą, grubszą z ras owiec długowełnistych i nizinnych.
Owce się strzyże, wełnę wielbłądów i dzikich kóz zbiera, a króliki? Strzyże, lub czesze. Czy widzieliście kiedyś puchaty sweter z bardzo długim włosiem? Jeśli był zrobiony z naturalnej wełny, to prawdopodobnie właśnie z sierści królików angorskich. Wyczesywane włosie królika może mieć nawet 10 cm długości.

Nowoczesna i funkcyjna odzież sportowa nie obejdzie się bez dodatku wełny. Podczas biegania w chłodny październikowy dzień dzięki właściwością takiej odzieży nie zmarzniesz i nie oblejesz się potem.

Wełna na właściwości termoizolacyjny, czyli mówiąc prościej grzeje, ale ma też inne mniej znane cechy. Pochłania promieniowanie UV, ma właściwości dźwiękochłonne, wchłania wilgoć (higroskopijne właściwości). Zawarta w wełnie lanolina wpływa na izolowanie wilgoci, czyli w pewnym stopniu na nieprzemakalność ubioru. Lanolina nie rozpuszcza się w wodzie, lecz jest w stanie wchłonąć jej dwukrotną ilość w stosunku do swojej wagi.

Lanolina… czy to ta sama lanolina którą używa się do produkcji maści i kremów? Właśnie tak 🙂 Do wyrobów kosmetycznych produkowanych na jej bazie dodaje się ekstrakty roślinne, witaminy i roztwory leków. Lanolina bardzo dobrze wchłania się przez skórę i ma bardzo dobre własności pielęgnacyjne, głównie ze względu na podobny skład do warstwy lipidowej skóry ludzkiej.

Tkaniny z lnu są hipoalergiczne, oddychające, posiadają właściwości termoregulacyjne i co ciekawe w naturalny sposób same chronią się przed rozwojem bakterii i grzybów. Tkanina lniana moczona w wodzie bardzo długo nie butwieje i nie gnije.

Pewnie właśnie dlatego najstarsze zachowane ubranie ludzkie z tkaniny to suknia z Tarkhan wykonana właśnie z lnu. Jej powstanie jest datowane na okres 3400-3100 lat p.n.e. Jeszcze wcześniej, bo już w neolicie czyli około 7500 p.n.e. (VIII tysiąclecie p.n.e.), używano włókien lnianych do zszywania skór lub jako sznurka.

Len pochodzi z Bliskiego Wschodu i jest uprawiany od kilku tysięcy lat. W sumie na całym świecie istnieje około 180 gatunków na różnych kontynentach, w Polsce 6 gatunków, które rosną dziko w naturze i kilka innych używanych do uprawy na włókno. Z tych uprawianych na przędzę największe znaczenie ma len zwyczajny.

Polska ma bardzo długą tradycję uprawy lnu i jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku należała do światowej czołówki w jego uprawie, jednak podczas zmian lat 80. i 90. ubiegłego wieku nastąpiło załamanie produkcji.

Będąc dzieckiem obserwowałam te zmiany. Co roku przy okazji powrotu z wakacji moi rodzice odwiedzali Łódź, która przed przemianami polityczno-gospodarczymi lat 80. XX w. była centrum przemysłu włókienniczego. Mama kupowała w Łodzi “porządny” materiał na sukienkę. Pamiętam długi rząd hal fabrycznych, stukoty, gwizdy, pokrzykiwania i gwar kojarzący się z bzyczeniem pszczół w ulu. Gdy odwiedzałam Łódź później, już jako licealistka, wszystkie te hale były opuszczone lub rozebrane.

Miasto nadal jest kojarzone z tkaninami, konfekcją, modą, lecz (z tego co mi wiadomo), nie ma w niej ani jednej fabryki lnu. Len uprawiano i przetwarzano także w innych miastach i miasteczkach w Polsce. Obecnie największym producentem lnu na świecie jest Kanada, a w naszej części świata – Ukraina.

Len wysiewa się w kwietniu/maju. Jest to roślina, której wszystkie części wykorzystuje się w przemyśle, a jedynym odpadem są pyły produkcyjne powstające w procesie jej przerobu. Z nasion lnu wytwarza się olej, wytłoki i torebki nasienne przerabiane są na pasze, odpady roszarnicze, czyli krótkie włókna, służą do produkcji papieru i płyt paździerzowych. Tkaninę wyrabia się z włókien łodyg lnu zwanych paździerzami.

Nazwa miesiąca „październik” pochodzi od paździerzy, suchych łodyg lnu. W tym miesiącu przystępowano do międlenia łodyg lnu, które wcześniej moczono kilka tygodni w wodzie. W zimowe wieczory kobiety przędły nić, a następnie tkały sztywną i szarą tkaninę. Dopiero wiosną przy słonecznej pogodzie tkaniny rozkładano na łąkach, aby leżąc na słońcu wybieliły się i zmiękły. Od momentu siewu do wyrobu gotowej tkaniny mijał rok, choć dziś oczywiście proces produkcji jest dużo szybszy.

Podobne właściwości co lniane mają tkaniny konopne i nie są one wynalazkiem XX wieku. Współczesny rozwój włókienniczy przyczynił się do uzyskania delikatnego włókna konopnego, które wcześniej było tylko bardzo grube. Tą wytrzymałą tkaninę używano go w starożytnej Grecji i Egipcie do produkcji płótna żaglowego, lin, nici, worków.

Pozyskiwanie włókien z konopi jest pracochłonne, ale sama uprawa konopi prosta i niewymagająca specjalnych warunków glebowych. Konopie rosną szybciej niż len, są odporne na działanie insektów i chorób, uprawa jest naturalna, bez użycia środków chemicznych. Tkaniny z konopi podobnie jak len pochłaniają wilgoć, mają wysoką wytrzymałość, właściwości antybakteryjne, antyalergiczne i są biodegradowalne.  Materiały konopne miękną z czasem i po każdym praniu.

A czy słyszeliście o tkaninie z pokrzyw? W Polsce nie uprawia się pokrzyw na włókno, ale dawniej wyrabiano z niej ubrania, obrusy, pościel i inne tekstylia. Jako ciekawostkę mogę napisać że natknęłam się na sklep internetowy z ręcznie tkanym płótnem z pokrzyw 🙂 To sklep ze średniowiecznym wyposażeniem i strojami historycznymi. Tkaniny z pokrzyw na ziemiach polskich były kiedyś tanią alternatywą dla ubrań z lnu, dziś są unikalnym rarytasem.

Ramię nazywa się czasem chińska pokrzywą, bo pozyskuje się ją z łodyg Szczmiela Białego, rośliny pochodzącej z tej samej rodziny co pokrzywa zwyczajna. Rośnie w umiarkowanych strefach klimatycznych Azji i Australii. Ramia była tańszym zamiennikiem dla jedwabiu używanym już 5 tysięcy lat temu w Chinach, Indiach i Indonezji. Obecnie z uwagi na stosunkowo wysokie koszty produkcji jest mało popularnym włóknem na rynku. Ramia przypomina mieszankę bawełny z lnem i posiada cechy obu tych materiałów, jest jednak trudniejsza w produkcji od bawełny i dlatego droższa. Niewłaściwe przetworzenie ramii powoduje jej uszkodzenie. Największe doświadczenie i przetestowaną przez tysiące lat technologię jej przetwarzania mają kraje w których rośnie w stanie naturalnym. W Europie produkcja ramii na większą skalę nie przyjęła się. W Japonii z wyselekcjonowanych włókien ramii szyto ubrania dla rodziny cesarskiej. Ludzie doceniali również unikalne właściwości tkaniny przy gojeniu się ran.

Tkaniny z lnu są hipoalergiczne, oddychające, posiadają właściwości termoregulacyjne i co ciekawe w naturalny sposób same chronią się przed rozwojem bakterii i grzybów. Tkanina lniana moczona w wodzie bardzo długo nie butwieje i nie gnije.

Pewnie właśnie dlatego najstarsze zachowane ubranie ludzkie z tkaniny to suknia z Tarkhan wykonana właśnie z lnu. Jej powstanie jest datowane na okres 3400-3100 lat p.n.e. Jeszcze wcześniej, bo już w neolicie czyli około 7500 p.n.e. (VIII tysiąclecie p.n.e.), używano włókien lnianych do zszywania skór lub jako sznurka.

Len pochodzi z Bliskiego Wschodu i jest uprawiany od kilku tysięcy lat. W sumie na całym świecie istnieje około 180 gatunków na różnych kontynentach, w Polsce 6 gatunków, które rosną dziko w naturze i kilka innych używanych do uprawy na włókno. Z tych uprawianych na przędzę największe znaczenie ma len zwyczajny.

Polska ma bardzo długą tradycję uprawy lnu i jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku należała do światowej czołówki w jego uprawie, jednak podczas zmian lat 80. i 90. ubiegłego wieku nastąpiło załamanie produkcji.

Będąc dzieckiem obserwowałam te zmiany. Co roku przy okazji powrotu z wakacji moi rodzice odwiedzali Łódź, która przed przemianami polityczno-gospodarczymi lat 80. XX w. była centrum przemysłu włókienniczego. Mama kupowała w Łodzi “porządny” materiał na sukienkę. Pamiętam długi rząd hal fabrycznych, stukoty, gwizdy, pokrzykiwania i gwar kojarzący się z bzyczeniem pszczół w ulu. Gdy odwiedzałam Łódź później, już jako licealistka, wszystkie te hale były opuszczone lub rozebrane.

Miasto nadal jest kojarzone z tkaninami, konfekcją, modą, lecz (z tego co mi wiadomo), nie ma w niej ani jednej fabryki lnu. Len uprawiano i przetwarzano także w innych miastach i miasteczkach w Polsce. Obecnie największym producentem lnu na świecie jest Kanada, a w naszej części świata – Ukraina.

Len wysiewa się w kwietniu/maju. Jest to roślina, której wszystkie części wykorzystuje się w przemyśle, a jedynym odpadem są pyły produkcyjne powstające w procesie jej przerobu. Z nasion lnu wytwarza się olej, wytłoki i torebki nasienne przerabiane są na pasze, odpady roszarnicze, czyli krótkie włókna, służą do produkcji papieru i płyt paździerzowych. Tkaninę wyrabia się z włókien łodyg lnu zwanych paździerzami.

Nazwa miesiąca „październik” pochodzi od paździerzy, suchych łodyg lnu. W tym miesiącu przystępowano do międlenia łodyg lnu, które wcześniej moczono kilka tygodni w wodzie. W zimowe wieczory kobiety przędły nić, a następnie tkały sztywną i szarą tkaninę. Dopiero wiosną przy słonecznej pogodzie tkaniny rozkładano na łąkach, aby leżąc na słońcu wybieliły się i zmiękły. Od momentu siewu do wyrobu gotowej tkaniny mijał rok, choć dziś oczywiście proces produkcji jest dużo szybszy.

Podobne właściwości co lniane mają tkaniny konopne i nie są one wynalazkiem XX wieku. Współczesny rozwój włókienniczy przyczynił się do uzyskania delikatnego włókna konopnego, które wcześniej było tylko bardzo grube. Tą wytrzymałą tkaninę używano go w starożytnej Grecji i Egipcie do produkcji płótna żaglowego, lin, nici, worków.

Pozyskiwanie włókien z konopi jest pracochłonne, ale sama uprawa konopi prosta i niewymagająca specjalnych warunków glebowych. Konopie rosną szybciej niż len, są odporne na działanie insektów i chorób, uprawa jest naturalna, bez użycia środków chemicznych. Tkaniny z konopi podobnie jak len pochłaniają wilgoć, mają wysoką wytrzymałość, właściwości antybakteryjne, antyalergiczne i są biodegradowalne.  Materiały konopne miękną z czasem i po każdym praniu.

A czy słyszeliście o tkaninie z pokrzyw? W Polsce nie uprawia się pokrzyw na włókno, ale dawniej wyrabiano z niej ubrania, obrusy, pościel i inne tekstylia. Jako ciekawostkę mogę napisać że natknęłam się na sklep internetowy z ręcznie tkanym płótnem z pokrzyw 🙂 To sklep ze średniowiecznym wyposażeniem i strojami historycznymi. Tkaniny z pokrzyw na ziemiach polskich były kiedyś tanią alternatywą dla ubrań z lnu, dziś są unikalnym rarytasem.

Ramię nazywa się czasem chińska pokrzywą, bo pozyskuje się ją z łodyg Szczmiela Białego, rośliny pochodzącej z tej samej rodziny co pokrzywa zwyczajna. Rośnie w umiarkowanych strefach klimatycznych Azji i Australii. Ramia była tańszym zamiennikiem dla jedwabiu używanym już 5 tysięcy lat temu w Chinach, Indiach i Indonezji. Obecnie z uwagi na stosunkowo wysokie koszty produkcji jest mało popularnym włóknem na rynku. Ramia przypomina mieszankę bawełny z lnem i posiada cechy obu tych materiałów, jest jednak trudniejsza w produkcji od bawełny i dlatego droższa. Niewłaściwe przetworzenie ramii powoduje jej uszkodzenie. Największe doświadczenie i przetestowaną przez tysiące lat technologię jej przetwarzania mają kraje w których rośnie w stanie naturalnym. W Europie produkcja ramii na większą skalę nie przyjęła się. W Japonii z wyselekcjonowanych włókien ramii szyto ubrania dla rodziny cesarskiej. Ludzie doceniali również unikalne właściwości tkaniny przy gojeniu się ran.